Zuid-Afrika, regenboognatie vol mogelijkheden èn problemen
Lange tijd stond Zuid-Afrika (thans met zo'n 49 miljoen inwoners) vooral bekend om de Apartheid, het consequent scheiden van 'blank' en 'zwart' in alle mogelijke maatschappelijke en politieke situaties. Sinds de eerste democratische verkiezingen in 1994 maakt Zuid-Afrika een intensief democratiseringsproces door. De veranderingen gingen gepaard met een grote inzet voor verzoening tussen de verschillende bevolkingsgroepen. Niettemin blijven de tegenstellingen tot dusver groot. Er heerst in toenemende mate politieke onrust door de inmiddels ingezette versnippering van het ANC. Deze politieke partij (en vroegere bevrijdingsbeweging) had na 1994 een zekere stabiliserende functie in het land, maar lijkt nu ten prooi aan verdeeldheid. Niettemin werd de huidige ANC-leider Jacob Zuma in het voorjaar 2009 met een ruime meerderheid tot de nieuwe president gekozen.
De naam van Nelson Mandela is voor altijd verbonden met de strijd tegen apartheid en de bijzondere manier waarop hij zijn land tot een nieuwe eenheid poogde te smeden: de regenboognatie. Binnen deze natie gaat het niet alleen om 'blank', 'zwart' of kleurling. Het gaat in het idee van de regenboog ook om de diverse stammen binnen de zwarte bevolkingsgroep. Verstandige leiders binnen de Zuidafrikaanse samenleving proberen rivaliteit tussen de diverse stammen zoveel mogelijk te voorkomen.
Op economisch gebied loopt het land ver vooruit op andere Afrikaanse landen. Zuid-Afrika is rijk aan bodemschatten, waarvan de steenkool, het goud en de diamanten altijd in grote rol in de economie hebben gespeeld. Johannesburg is vanouds hierbij een centrum. De stad is ook belangrijk als centrum.
De rijkdom is echter zeer ongelijk verdeeld over de bevolking. Het platteland is als regel heel arm. In de steden ziet men grote verschillen tussen de wijken van de zeer welgestelden en de hogere middenklassen en de wijken van de massa van de arme bevolking. Vaak concentreert de armoede in stedelijke gebieden zich in uitgebreide krottenwijken, de zgn. townships. Die liggen als regel op grote afstand van de stadscentra. De armoede komt ook voort uit de grote werkloosheid. Die bedraagt in 2010 zo'n 24% van de beroepsbevolking.
De armoede leidt ook tot andere problemen in Zuid-Afrika, zoals de ongelijke kansen in het onderwijs, de grote verspreiding van aids/HIV en de hoge en gewelddadige criminaliteit. Het land kende de laatste jaren een toestroom van enorme aantallen (illegale) immigranten uit geheel zuidelijk Afrika. Dat leidde vooral bij de armste bevolkingsgroepen tot grote frustraties. De slechte economische situatie en de problemen met de gezondheidszorg leiden er toe dat de levensverwachting bij geboorte niet hoog is: ongeveer 50 jaar. Een ander effect is, dat de bevolking eigenlijk niet meer groeit.
Tegelijkertijd staat Zuid-Afrika bekend om haar schitterende natuur. De bekende wildparken zijn daar een voorbeeld van. Het land wordt door steeds meer toeristen ontdekt als prachtig vakantieland. In 2010 kwam Zuid-Afrika extra in het nieuws door het wereldkampioenschap voetbal. Het land kreeg veel extra publiciteit. Belangrijk was dat de organisatie van dit mega-evenement in Zuid-Afrika in goede handen bleek. Velen hopen dat het WK voetbal 2010 Zuid-Afrika ook op langere termijn een positief imago oplevert.
-------------------------------------------------------------------
Het Zuidafrikaanse Dordrecht, plaatsje in de Oostkaap-provincie
Dordrecht ZA ligt in de Oostkaap-provincie, een dunbevolkt, heuvelachtig, soms bijna bergachtig gebied. Bij dit Dordrecht zijn rotstekeningen gevonden. Dansende figuren, wilde dieren en jagende mensen staan er op. Naar schatting zijn de tekeningen 5000 jaar oud. Waarschijnlijk zijn ze gemaakt door de San, de Bosjesmannen.
De huidige zwarte bevolking van Dordrecht ZA (95% van het totaal) is vooral van de Xhosa-stam. Het plaatsje, een dorp eigenlijk, heeft naar schatting 35.000 inwoners. Een klein deel daarvan woont in de oude kern. Een veel groter deel van de bevolking leeft in een township buiten die oorspronkelijke kern. Bestuurlijk valt Dordrecht ZA onder de gemeente Emalahleni, qua oppervlakte een gemeente zo groot als Zuid-Holland in Nederland. Toch wonen er in heel die gemeente niet meer dan zo'n 120.000 mensen.
Dordrecht ZA zelf ligt op een hoogvlakte. Er zijn koude winters en warme, droge zomers. De streek rond Dordrecht ZA is vruchtbaar en geschikt voor de land- en tuinbouw. Niettemin zijn er juist in die sector grote problemen. Na 1994, het einde van de Apartheid, trokken veel blanke boeren uit de streek weg. Zij vormden mede de basis voor de economie van het dorp, de streek. De grote landbouwbedrijven werden via het Land Transfer Program versnipperd en toebedeeld aan een groot aantal boeren uit de lokale bevolking. Economische kracht en benodigde kennis ontbraken echter veelal. De productiviteit en de rendamenten liepen sterk terug. Dat vertaalde zich onder meer in de teloorgang van de lokale agrarische industrie in Dordrecht en omgeving.
Werkloosheid is het gevolg. Grote steden zijn er in de buurt van Dordrecht ZA niet. Kaapstad ligt op 1000 km, Johannesburg op 700 km, East-London op 250 km. Alleen jongeren uit Dordrecht ZA zoeken die steden op. Ouderen en kansarmen blijven in de streek over. Liefst meer dan 90% van de zwarte bevolking van Dordrecht ZA geldt nu als werkloos.
De problemen in de lokale economie werkt in Dordrecht ZA ook door in andere sectoren. Het onderwijs heeft het moeilijk. Openbare scholen moeten het doen met een beperkt budget, uiterst mager ingerichte leslokalen en matig opgeleide, vaak slecht betaalde leerkrachten. Klassen van 40, 50 leerlingen zijn geen uitzondering. Het particuliere onderwijs, waarvoor door de ouders betaald moet worden, lijdt onder het gebrek aan financiële draagkracht. De leergierigheid van de leerlingen is als regel groot, maar van 'modern' onderwijs kan soms geen sprake zijn. Een computer voor de leerlingen ontbreekt in sommige gevallen. Lager beroepsonderwijs is bijvoorbeeld ook moeilijk, omdat er in Dordrecht ZA niet voldoende bedrijven meer zijn om enige vorm van stage te lopen.
Dordrecht ZA kent evenals heel Zuid-Afrika grote zorgen rond HIV/aids. Allerlei voorlichtingsacties hebben tot nog toe onvoldoende resultaat opgeleverd. Minstens 20% van de volwassenen in Dordrecht ZA is geïnfecteerd met het hiv-virus. Op het kerkhof van het plaatsje liggen veel mensen van niet ouder dan 20, 30, 40 jaar. De nabestaanden zijn medeslachtoffer van aids. Zij komen vaak in een sociaal en ook financieel isolement. Vooral jonge kinderen blijven soms onverzorgd achter en moeten bijvoorbeeld door de oudste broers en zussen of door grootmoeders worden grootgebracht. De plaatselijke kerken in Dordrecht ZA spannen zich ook voor de aidspatiënten en hun verwanten in.
link: http://www.emalahleni.gov.za/ www.wheretostay.co.za/information/ec/am/dordrecht-------------------------------------------------------------------
Op bezoek in Dordrecht Zuid-Afrika
Van 20 t/m 29 maart 2007 was Joyce Schoon, coördinator van Stichting Dordrecht Zuid-Holland – Dordrecht Zuid-Afrika, op bezoek in de zusterstad in Zuid-Afrika. Tijdens een intensief programma van zeven dagen zijn contacten gelegd en afspraken gemaakt met diverse scholen, kerken en welzijnsorganisaties (ngo’s) in Dordrecht ZA.
Op de Dordrecht High School (in het dorp) en de Chris Hani School (in de towsnhip) is met de zesde klassen (groepen 8) een fotoproject uitgevoerd. De kinderen kregen een gastles over Nederland en gingen daarna met camera’s aan de slag om hun eigen leven in foto’s vast te leggen. In juni 2007haakten twee basisscholen in het Nederlandse Dordrecht op het project in. Eind 2007 resulteerde dit onder meer in de tentoonstelling Camera klaar, Dordrecht hier, Dordrecht daar.
Met het Ikhala College in Dordrecht ZA zijn de mogelijkheden besproken voor een jongerenuitwisseling en samenwerking op het gebied van praktijkonderwijs met mbo’s in Dordrecht NL. In Zuid-Afrika wordt het praktijkgericht onderwijs ingevoerd, maar omdat er in de omgeving van Dordrecht ZA weinig bedrijven zijn, zijn er geen mogelijkheden om op de werkvloer ervaring op te doen. Graag zou men op het Ikhala college een aantal simulatielokalen inrichten om tegemoet te komen aan de behoefte aan praktijkervaring. Ook behoort een sportieve uitwisseling op het gebied van voetbal tot de mogelijkheden.
Contact was er ook met Johan Marais, de nieuwe dominee van de Nederduitse Gereformeerde Kerk in Dordrecht ZA. Hij wil graag contacten met bijvoorbeeld de Grote Kerk in Dordrecht NL over het samengaan van kerkgemeenschappen. In Nederland is in 2005 de Protestantse Kerk Nederland ontstaan vanuit de gereformeerde en de hervormde kerken. In Zuid-Afrika zijn de processen van vereniging van de blanke, gekleurde en de zwarte kerken in volle gang. Deze processen zijn niet overal even makkelijk door te voeren. Door wederzijds wantrouwen en grote cultuurverschillen lopen in sommige gebieden deze processen van toenadering heel traag. Johan Marais wil zich inzetten voor dit proces van toenadering in Dordrecht ZA.
Thuiszorg was een ander aandachtspunt in het bezoek van maart 2007. De Good Samaritan Home Based Care heeft 15 thuiszorgwerkers (care givers) onder haar hoede die HIV/aids patiënten in de township bezoeken. Daarnaast verzorgt het centrum maaltijden (soupkitchen)voor aids-wezen en aids-patiënten. Ook zijn er gespreksbijeenkomsten voor HIV-geïnfecteerden. Men schat dat er minstens 1000 HIV-geïnfecteerden in de towship zijn, maar veel van hen zoeken geen hulp en willen hun ziekte liever geheim houden. Mensen die HIV/aids hebben, worden vaak gestigmatiseerd en gediscrimineerd. De Good Samaritan heeft onder meer een naaiatelier en een tuinproject waar groenten worden verbouwd voor de soupkitchen. Graag zou men het tuinproject uitbreiden met ‘tunnels’, eenvoudige plastik kassen, zodat men ook in het koudere seizoen groente kan blijven verbouwen. Advies vanuit Dordrecht NL ligt hier voor de hand.
De Butterflies is een theatergroep met jongeren uit de township die stukken maken over maatschappelijke onderwerpen. Daarbij worden moeilijke onderwerpen niet geschuwd. Zo hebben ze stukken gemaakt over huiselijke geweld, discriminatie en aids. Een bouwvallig huisje in de township is hun oefenruimte. Op de muur staat “I love theatre”. De jongeren komen heel gedreven over, hun spel is overtuigend en ze zingen prachtig. In Dordrecht NL is inmiddels contact gelegd met de groep BAF- Bureau d'Arts sans Frontières. Wellicht dat de groepen tot een uitwisseling kunnen komen.